نتیجه‌ی واقعی توافق هسته‌ای ایران

استیون والت: توافق موقت هسته‌ای با ایران، گام مهمی رو به جلو است و تیم‌های مذاکره‌کننده‌ی مختلفی می‌توانند به حق به دستاوردشان افتخار کنند. از من دور باد که در این لحظه‌ی کمیاب شادی ناقض عیش باشم، اما بیایید در هنگامه‌ی شادی و تبریک موفقیت‌ها، از خود بیخود نشویم. چرا؟ زیرا برنامه‌ی هسته‌ای ایران مسأله‌ی اصلی نیست. مسأله‌ی مهم‌تر، روابط آینده‌ی ایران با جهان خارج است و اینکه آیا این توافق، راه را برای ورود دوباره‌ی کشور به اقتصاد جهانی و جامعه‌ی گسترده‌تر جهانی باز می‌کند یا خیر.

در شیوه‌ی برخورد مخالفان و موافقان توافق با کل برنامه‌ی هسته‌ای ایران و روابط آن با ایالات متحده و دیگر قدرت‌های بزرگ، می‌شود نوعی تناقض را دید. مخالفان توافق عموماً باور دارند که یک) ایران تحت حکومت شیعیان تندرویی به شدت تهاجمی و غیرمنطقی است. دو) به هر قیمتی به دنبال سلاح هسته‌ای است و سه) دستیابی ایران به بمب، نتایج دراماتیک و شدیداً منفی برای ثبات منطقه و کلی‌تر از آن سیاست جهانی خواهد داشت. با فرض صحت این باورها، انتظار می‌رود تندروهای آمریکایی از این توافق که جلوی رشد قابلیت‌های فعلی ایران را می‌گیرد، ذخیره‌ی اورانیوم 20درصد غنی شده را کاهش می‌دهد و تغییری در تحریم‌های عمده ایجاد نمی‌کند ذوق‌زده باشند. اگر برنامه‌ی هسته‌ای نگرانی عمده‌ای است، این گام اول بزرگی است و توافق جامع و گسترده‌ی بعدی حتی بهتر خواهد بود( این به وضوح از جایگزین‌های این توافق یعنی برنامه‌ی بدون محدودیت ایران یا جنگ دیگری در خاور میانه بهتر است).
از طرف دیگر، بسیاری از آنها که از توافق کنونی دفاع می‌کنند باور دارند که یک) رهبران ایران افرادی منطقی هستند که سعی بر پیشبرد منافع ملی ایران دارند دو) ایران هنوز تصمیم به ساخت سلاح هسته‌ای نگرفته است و احتمالاً توانایی ساخت سلاح را به داشتن زرادخانه‌ی هسته‌ای ترجیح می‌دهد و سه) دستیابی به بمب هسته‌ای، ایران را ظرف یک شب به قدرت بزرگ جهانی تبدیل نخواهد کرد و قطعاً به ایران این امکان را نخواهد داد که اسراییل را تهدید کنند یا از همسایگانشان اخاذی کنند. اگر این دید درست باشد، توافق نهایی بر سر برنامه‌ی هسته‌ای ایران- برنامه‌ای که فاصله‌ی ایران با بمب را افزایش می‌دهد اما قابلیت غنی‌سازی ایران را از بین نمی‌برد- آن قدر به نوبه‌ی خود مهم نیست زیرا از اول هم ایران به دنبال سلاح هسته‌ای نبوده و حتی دستیابی‌اش به تعدادی بمب تأثیر چندانی بر سیاست جهانی نخواهد گذاشت.
تناقض اینجاست: بیشتر طرفداران توافق دیپلماتیک باور ندارند که خطر ایران هسته‌ای آن‌قدرها جدی است، در حالی که مخالفان توافق کنونی فکر می‌کنند برنامه‌ی هسته‌ای ایران تهدیدی جدی و قریب الوقوع است. می‌شود فکر کرد دسته‌ی اول آرام‌تر و دسته‌ی دوم مشتاق‌تر باشند. اما این گونه نیست: آنها که دیدی ملایم به خطر هسته‌ای دارند از این توافق بسیار خوشحال‌تر هستند تا آنها که (منطقاً) علاقه‌ی بیشتری به هر چیزی دارند که توانایی‌های ایران را محدود کند.
در واقع مسأله‌ی اصلی این نیست که ایران به بمب نزدیک می‌شود یا خیر. مسأله‌ی اصلی موازنه‌ی قوای بلندمدت خلیج فارس و خاور میانه است. ایران قدرت بالقوه‌ی بسیار بیشتری نسبت به تک تک دولت‌های منطقه دارد: جمعیت بیشتر، طبقه‌ متوسطی آموزش دیده و رشد یافته، چند دانشگاه خوب و منابع فراوان نفتی و گازی برای تقویت رشد اقتصادی( در صورت استفاده‌ی عاقلانه). اگر ایران بتواند زمانی از قید و بند تحریم‌های بین‌المللی رها شود و افرادی باصلاحیت‌تر را در رأس اقتصادش بگذارد، به تدریج سایه‌ی بزرگ‌تری بر امور منطقه خواهد انداخت. این چشم‌انداز است که علت واقعی نگرانی اسراییل و سعودی‌ها از توافق هسته‌ای است. اسراییل و عربستان سعودی فکر نمی‌کنند که ایران روزی کلاهک‌های جنگی‌اش را به سمت همسایگان پرتاب خواهد کرد و احتمالاً باور ندارند که ایران روزی اقدام بیهوده‌ی اخاذی هسته‌ای را انجام دهد. خیر، آنها تنها نگران هستند که ایرانی قدرتمند، عیناً مثل باقی قدرت‌های بزرگ، در طول زمان تأثیر بیشتری بر منطقه خواهد گذاشت. از چشم‌انداز تل‌آویو و ریاض، هدف محدود نگاه داشتن ایران تا زمان ممکن است: منزوی، بدون دوست و مصنوعاً تضعیف شده.
اما از دید آمریکا، این هدف در درازمدت نه واقع‌گرایانه است و نه مطلوب. منفعت استراتژیک اصلی آمریکا در خاور میانه‌ی بزرگ، موازنه‌ی قوایی است که هیچ کشوری به تنهایی در آن مسلط نباشد. در چنین وضعیتی، منافع آمریکا بهتر از همه با داشتن روابط خوب با حداکثر کشورهای ممکن در منطقه و حداقل روابط کاری خوب با همه‌ی آن‌ها تأمین می‌شود. منافع درازمدت آمریکا بهتر از همه با کمک به ایران برای ورود دوباره به جامعه‌ی جهانی تأمین می‌شود، که احتمالاً نیروهای میانه‌روی ایرانی را تقویت خواهد کرد و باعث می‌شود ایران در دیگر نقاط( مثلاً لبنان) نقشی کمتر اختلاف‌افکنانه ایفا کند. مدیریت این فرایند نیازمند اطمینان دادن به متحدان کنونی است. این روند شامل مجبور کردن متحدان فعلی به توجه بیشتر به گفته‌های واشنگتن هم خواهد شد، که البته چیز بدی نیست.
در شش ماه آینده، جزییات دقیق توافق هسته‌ای بلندمدت، توجه و مباحثات بسیار زیادی را برخواهد انگیخت. با توجه عمده‌ای که برنامه‌ی هسته‌ای ایران در دهه‌ی گذشته به خود جلب کرده است، این سطح موشکافی غیرقابل اجتناب است. اما در نهایت، مسأله‌ی هسته‌ای آن‌قدرها مهم نیست؛ مهم این است که توافق بر روی این مسأله، اجازه‌ی عادی‌سازی روابط بین ایران با آمریکا باقی کشورهای پنج به علاوه‌ی یک در ماه‌ها و سال‌های آینده را می‌دهد. و این است اتفاقی که مخالفان توافق برای جلوگیری‌ از آن تمام تلاش‌شان را به کار خواهند بست.

—-

قبلاً از والت ترجمه کرده‌ام:

Advertisements

1 پاسخ به “نتیجه‌ی واقعی توافق هسته‌ای ایران

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s