اتا با ناله به پایان راه می‌رسد

0225-eta-arms_full_600

زاکاری کمپل، کریستین ساینس مونیتور:

خوزه آنتونیو فرناندز در اوایل بیست سالگی به عضویت اتا، گروه مسلح تجزیه‌طلب باسک، در آمد. اسپانیا هنوز در حال تطبیق با سقوط دیکتاتوری فرانکو بود. آن سال‌ها خونبارترین سال‌های فعالیت اتا بودند. قتل‌های سیاسی و بمب‌گذاری‌ها، دموکراسی‌ای نوپا را به لرزه در آورد و جان بیش از هشتصد نفر را گرفت.

حالا، با بی‌اعتبارشدن تاکتیک‌ها و ضربات سنگین عملیات‌های قاطعانه‌ی پلیس، اتا به سمت محو شدن می‌رود. آقای فرناندز، مرد پنجاه و چندساله‌ای که بیست و دو سال عمرش را به خاطر نقش داشتن در قتل‌های اتا در زندان گذرانده است، با صدا و لحنی آرام از گذشته‌ی خشونت‌بارش می‌گوید. با توجه به قوانین ضدترور اسپانیا که می‌توانند دوباره او را به زندان بیندازند، واژگانش را به دقت انتخاب می‌کند. آیا از آنچه کرده پشیمان است؟

فرناندز بدون حس خاصی جواب منفی می‌دهد. «به نظرم در آن زمان لازم، صحیح و عادلانه بود».

همزمان با کاهش شدید حمایت محلی، اتا فشار زیادی را برای خلع سلاح و انحلال تجربه می‌کند. در سال 2011، اتا به طور یکجانبه برقراری آتش‌بسی «دائم» را اعلام کرد. جمعه‌ی گذشته، گروه اتا تیمی از میانجی‌گران بین‌المللی را برای شهادت دادن بر خلع سلاح جزیی‌اش دعوت کرد.

خلع سلاح اتا بحث‌برانگیز بوده است. رییس پلیس اسپانیا، ایگناسیو کوسیدو، به خبرگزاری افه گفته است که «تأییدکننده‌های حقیقی» خلع سلاح اتا، نیروهای امنیتی اسپانیا خواهند بود. مادرید به شکل مداوم میانجی‌گران خارجی را بی‌اهمیت خوانده و گفته است که با گروهی تروریستی مذاکره نخواهد کرد.

بعضی از تحلیل‌گران معتقدند اتا انحلالش را به تعویق انداخته تا چیزی برای عرضه در مذاکره داشته باشد. اتا در سال 2006 اعلام آتش‌بس کرد، اما در همان سال بمبی را در فرودگاه بین‌المللی مادرید منفجر کرد. رام مانیکالینگام، رییس گروهی از میانجی‌گران که در مناطقی مانند ایرلند شمالی و سری‌لانکا دست به میانجی‌گری زده‌اند و حالا بر خلع سلاح اتا نظارت می‌کنند می‌گوید اتا تاکنون به آتش‌بس 2011اش پایبند مانده است. محموله‌ای از سلاح‌ها به میانجی‌ها نشان داده شده است که اخیراً از عملیاتی‌بودن خارج شده‌اند. آقای مانیکالینگام می‌گوید این محموله شامل شانزده کیلو مواد انفجاری، یک مسلسل، دو نارنجک ضدتانک، سه هفت‌تیر و سیصد خشاب فشنگ می‌شود.

اما افراد زیادی این خلع سلاح جزیی را بی‌اهمیت می‌دانند. جیمز بوان، متخصص انگلیسی تسلیحات و مشاور اتحادیه‌ی اروپا و سازمان ملل می‌گوید «با توجه به مهماتی که احتمالاً گروه در اختیار دارد، این اقدام، گامی بسیار کوچک است. اگر گشتی در محله‌ام در شمال لندن بزنم احتمالاً اسلحه‌ی بیشتری جمع خواهم کرد».

مبارزه‌ی مسلحانه

از کودکی فرناندز در بیلبائو زمان زیادی می‌گذرد. دیکتاتور فرانسیسکو فرانکو از 1936 در قدرت بود و آموزش زبان باسک که امروز توسط حدود یک میلیون نفر استفاده می‌شود را ممنوع کرده بود. فرهنگ‌های محلی در اسپانیا به نام هویت ملی سرکوب می‌شدند. فرناندز حضور پلیس نظامی و بازداشت‌های دلبخواهی را به خوبی به یاد می‌آورد.

در چنان فضایی، فرناندز به سمت مبارزه‌ی مسلحانه به نام استقلال باسک جذب شد. از طریق دوستان در سال 1978 به سازمان اتا وارد شد و در سلولی به نام «پوئتا» به عنوان «کماندوی قانونی» مشغول به کار شد: زندگی معمولی، داشتن شغلی در کارگاه ساخت اثاثیه و داشتن خانواده. اسم رمز او در سازمان اتا «ایرو» بود. «دنبال زندگی عادی می‌رفتی، سر یک شغل عادی می رفتی، و بعد از کار به جای تماشای فوتبال، دست به عملیات می‌زدی». فرناندز از ذکر جزییات خودداری می‌کند.

این عملیات‌ها نهایتاً فرناندز را به پشت میله‌ها فرستادند. او و دیگر اعضای واحدش در 1983 به بمب‌گذاری در نیروگاهی در بیلبائو و قتل فروشنده‌ای محلی، و جرایمی دیگر متهم و محکوم شدند. فرناندز بیشتر دوره‌ی زندانش را در سلول انفرادی گذراند. پدر فرناندز فقط یک بار به ملاقات او رفت. فرناندز می‌گوید این به دلیل نگرانی پدرش بر سر از دست دادن شغلش در دولت محلی بود و همچنین فاصله‌ی زیاد. فرناندز دوره‌ی زندانش را در نه زندان متفاوت دور از خانه سپری کرد. او در سال 2005 آزاد شد و از آن پس به همکاری با احزاب سیاسی محلی و فعالیت برای احقاق حقوق زندانیان باسک پرداخته است.

بازگشت زندانیان

یکی از تقاضاهای احزاب چپ‌گرای باسک از دولت اسپانیا، انتقال زندانی‌های باسک به زندان‌های باسک است. پارچه‌نوشته‌های بازگشت زندانیان به زندان‌های محلی را می‌شود بر دیوارها، خانه‌ها و بالکن‌های سراسر منطقه‌ی باسک دید و تظاهراتی در همین راستا در ماه ژانویه در بیلبائو برگزار شد. در شهری با جمعیت کمتر از چهارصد هزار نفر، 120هزار نفر در آن تظاهرات شرکت کردند. بیش از 500 عضو اتا در زندان‌های اسپانیا به سر می‌برند، در حالی که احتمال داده می‌شود گروه کمتر از پنجاه عضو فعال در بیرون از زندان داشته باشد.

اتا در جوانی فرناندز چیز دیگری بود. در آن دوران جنگجویان اتا در برابر دیکتاتوری خفه‌کننده‌ای ایستاده بودند که نزدیک به چهار دهه بر اسپانیا حکم می‌راند. در 1973، اتا بمبی را در مادرید منفجر کرد که لوییس کاررو بلانکو، جانشین مورد علاقه‌ی فرانکو را به فتل رساند. فرانکو دو سال بعد مرد و اسپانیا آرام آرام از سایه‌اش به در آمد.

شابیر ایروخو، مدیر مرکز مطالعات باسک در دانشگاه نوادا می‌گوید «وقتی دیکتاتوری سقوط کرد، اتا باور داشت که آنقدر قدرتمند هست که با مادرید مذاکره نکند. آنها فکر می‌کردند می‌توانند هدفشان که استقلال باسک بود را با مبارزه‌ی مسلحانه به دست آورند». وضعیت حالا برعکس است. اتا به شدت تضعیف شده و این بار دولت اسپانیا حاضر به مذاکره نیست. ایروخو ادامه می‌دهد «مادرید می‌داند که اتا هیچ آینده‌ای ندارد، و بنابراین نیازی به مذاکره احساس نمی‌کند. بسیاری از اهالی باسک آرزو می‌کنند اتا مدت‌ها پیش نابود شده بود».

***

این مطلب را روزی که منتشر شد ترجمه کردم و برای یکی از نشریات داخلی فرستادم. بعد از سه هفته بی‌جواب ماندن، اینجا منتشرش می‌کنم. به مطلب باید اضافه کرد که حدود ده روز بعد از اعلام آغاز خلع سلاح و واکنش بسیار منفی دولت اسپانیا به خلع سلاح اتا(!) که شامل احضار میانجی‌ها برای شهادت در مورد اعضای اتا در برابر دادگاه عالی اسپانیا هم شد، گروه اتا اعلام کرد خلع سلاح را تا آخرین قطعه‌ی تسلیحاتش به شکل یکجانبه و با همکاری همین گروه میانجی‌ها ادامه خواهد داد.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s