نام من کاتالونیاست

تظاهرات روز ملی کاتالونیا در دفاع از استقلال، یازده سپتامبر 2014

تظاهرات روز ملی کاتالونیا در دفاع از استقلال، یازده سپتامبر 2014

برای استقلال اسکاتلند نوشته بودم:

«بحث استقلال و تجزیه‌طلبی که پیش می‌آید، اکثریت قاطع بحث‌ها همین ضعف را دارند. پاسخ این بحث‌ها را می‌شود به راحتی با حفظ کردن محض مسائل پیش و پس از تجارب استقلال و تجزیه و ارائه‌ی مثال‌های نقض متعدد داد. اینقدر مثال نقض هست که بشود ادعاهای کلی همه‌ی طرفداران و مخالفان جدایی واحدهای سیاسی از یکدیگر را رد کرد. آسمان همه جا شاید یک رنگ باشد( نیست!)، اما هر نقطه سخنی و هر مکان نکته‌ای دارد. همین است که عده‌ی زیادی با استقلال اسلوونی، کرواسی، بوسنی، مقدونیه و مونته‌نگرو از صربستان موافق‌اند، اما با تجزیه‌ی کوزوو مخالفت می‌کنند. عده‌ی زیادی با استقلال جمهوری‌های 14گانه‌ی تحت سلطه‌ی روسیه از شوروی موافق‌اند، اما با تجزیه‌ی کریمه از اوکراین که هیچ، با تجزیه‌ی چچن یا داغستان یا سیبری از روسیه هیچ موافقتی ندارند.»

پرونده‌ی استقلال/تجزیه‌ی جذاب فعلی، پرونده‌ی کاتالونیاست. برسیم به تفاوت‌ها و اندک شباهت‌های اسکاتلند و کاتالونیا:

اول) جنبش ریشه‌دار:

کاتالان‌ها تا کنون سه بار اعلام استقلال کرده‌اند. فرماندارشان در زمان جنگ داخلی، یوییس کمپانیس، ظاهراً تنها رییس‌جمهور برآمده از صندوق‌های رأی اروپایی است که اعدام شده است. اسکاتلندی‌ها بارها و بارها بر سر کسب یا حفظ استقلال با انگلیسی‌ها جنگیده‌اند. هر دوی جنبش‌های استقلال، ریشه‌ی خود را به صدها سال قبل می‌رسانند.

دوم) حس تبعیض:

گرچه نحوه‌ی پیوستن دو منطقه به دولت مرکزی متفاوت است، هر دو در طول سیصد سال گذشته از ظلم و تبعیض نالیده‌اند. اسکاتلندی‌ها و کاتالان‌ها شاهد از بین رفتن بخش‌هایی از فرهنگ منطقه‌ای‌شان و جایگزین شدنش با واردات دولت مرکزی بوده‌اند. کاتالان‌ها قوانین محلی‌شان(که بعضاً مترقی‌تر از قوانین اسپانیاست) را از دست داده‌اند، و اسکاتلندی‌ها اهمیت و اعتبار زبان و سیستم شبه فئودالی‌شان را از دست رفته می‌بینند.

سوم) توافق:

رفراندوم اسکاتلند با توافق بین دولت محلی و دولت مرکزی پیش رفت. همچنان نشانه‌ای از توافق بین دولت محلی و دولت مرکزی در کاتالونیا به چشم نمی‌خورد. توافق که هیچ، بعد از غیرقانونی شمرده‌شدن رفراندوم مشورتی کاتالونیا از سوی دادگاه عالی اسپانیا و اصرار دولت کاتالونیا بر برگزاری رفراندوم، دولت اسپانیا از اعزام هشتصد نفر از اعضای پلیس نظامی اسپانیا و واحدهایی از پلیس عادی به کاتالونیا برای جلوگیری از برگزار شدن رأی‌گیری خبر داده است. طرفداران استقلال هم وعده‌ی نافرمانی مدنی گسترده می‌دهند.

چهارم) اجماع:

از زمانی که رفراندوم اسکاتلند مطرح شد، تا روزی که برگزار شد، شانس چندانی برای پیروزی رفراندوم نمی‌شد قائل شد. فقط یک نظرسنجی خبر از پیشی گرفتن رأی موافق داد. در کاتالونیا حرف از رفراندوم وقتی زده شد که نظرسنجی‌ها اوضاع خوبی را پیش‌بینی می‌کردند و تقریباً شکی نیست که در صورت برگزاری رفراندوم کاتالونیا، استقلال به پیروزی می‌رسد.

پنجم) دولت مرکزی:

دولت انگلستان یک دولت بسیط است که بخشی از اختیاراتش را به دولت‌های محلی واگذار کرده. دولت اسپانیا دولتی شبه فدرال است و دولت کاتالونیا اختیارات نسبتاً زیادی در مقایسه با اکثر مناطق دیگر اسپانیا دارد. دولت‌های محلی هر دو، خواهان اختیارات بیشتر هستند.

ششم) زبان:

زبان‌های محلی اسکاتلند، اسکاتس و گائلیک، حضور و بروز عمومی عمده‌ای ندارند. اسکاتس را خیلی‌ها به عنوان لهجه‌ای از انگلیسی یا حتی سبکی از انگلیسی قدیمی می‌دانند و درصد کمی از مردم اسکاتلند از آن استفاده می‌کنند. گائلیک اسکاتلندی از اسکاتس هم وضعیت بدتری دارد و رو به انقراض می‌رود. کاتالان اما با مرگ فرانکو روز به روز قدرتمندتر شده و حالا نزدیک به دو سوم اهالی کاتالونیا از آن به عنوان زبان اصلی استفاده می‌کنند( و درصد بیشتری هم توانایی استفاده از آن را دارند). هم‌خانواده بودن کاتالان با اسپانیایی و فرانسوی باعث می‌شود مهاجرانی که در این منطقه زندگی می‌کنند به آسانی این زبان را فرا گیرند و اغلب نسل دوم مهاجران به عنوان زبان مادری با این زبان آشنا شوند، در صورتی که زبان‌های اسکاتلندی از این شانس برخوردار نیستند.

هفتم) اتحاد:

اسکاتلند در 1707 با امضای پیمان به انگلیس پیوست و تشکیل اتحادیه داد. شاهزاده‌نشین کاتالونیا هفت سال بعد، در یازده سپتامبر 1714 به دست قوای نظامی پادشاهی کاستیل فتح شد و بخش زیادی از اختیارات و آزادی‌هایش از دست رفت.

هشتم) حمعیت و مساحت:

کاتالونیا با 32هزار کیلومتر مربع مساحت و 7.5 میلیون نفر جمعیت، یک شانزدهم مساحت و یک ششم جمعیت اسپانیا را دارد، در حالی که اسکاتلند با 78هزار کیلومتر مربع مساحت و 5.3 میلیون نفر جمعیت، یک سوم مساحت و یک سیزدهم جمعیت «پادشاهی متحده» را به خود اختصاص داده است.

نهم) اقتصاد:

اسکاتلند کمتر از ده درصد تولید ناخالص داخلی پادشاهی متحده را تولید می‌کند. کاتالونیا که بزرگترین اقتصاد منطقه‌ای اسپانیاست، با تولید ناخالص داخلی‌ای در همان حدود، یک ششم تولید ناخالص اسپانیا را در دست دارد. در صورت استقلال، اسکاتلند و کاتالونیا از نظر اندازه‌ی تولید ناخالص داخلی پایین‌تر از اسراییل و فنلاند، و بالاتر از پاکستان، پرتغال، ایرلند، قطر،کویت، اوکراین و عراق قرار خواهند گرفت.

دهم) تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی کاتالونیا در سال 2011 چهار هزار یورو از تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی اسپانیا بیشتر بود. ضربه‌ی بحران اقتصادی اسپانیا به اقتصاد کاتالونیا به شدت احساس شد. برعکس، تولید ناخالص داخلی اسکاتلند، دو هزار یورو از تولید ناخالص داخلی انگلیس کمتر بوده است.

یازدهم) جغرافیا:

اسکاتلند به نفرین جغرافیا دچار است. قرار گرفتن روی جزیره‌ای مشترک با انگلیس تقریباً هیچ شانسی برای استقلال کامل اسکاتلند باقی نمی‌گذارد. سرنوشت اسکاتلند و انگلیس در نهایت همکاری و نزدیکی است. فاصله‌ی اسکاتلند با نزدیک‌ترین کشورهای اروپایی خارج از جزایر بریتانیایی( کشورهای نروژ، دانمارک و هلند) بیشتر از 600 کیلومتر است. فاصله‌ی کاتالونیا با نزدیک‌ترین کشور اروپایی غیر از اسپانیا، «صفر» کیلومتر است. کاتالونیا با فرانسه مرز مشترک دارد و فاصله‌ی کاتالونیا تا جزیره‌ی ساردینیای ایتالیا هم کمتر از پانصد کیلومتر است. کاتالونیا با الجزایر هم فاصله‌ای پانصد کیلومتری دارد. فاصله را به ششصد کیلومتر بالا ببریم، از کاتالونیا می‌شود به مراکش، میلان و تورین ایتالیا و ژنو سوییس هم رسید. طبق آخرین آمار منتشر شده، اسکاتلند 47 میلیارد یورو به دیگر مناطق پادشاهی متحده صادر می‌کند( منهای نفت و گاز) و 26 میلیارد یورو به دیگر کشورها. آمار در کاتالونیا متفاوت است. 54 درصد صادرات کاتالونیا به دیگر کشورهای جهان است و 46 درصد آن سهم اسپانیا.

دوازدهم) سرایت:

در اسکاتلند خبری از «اسکاتلند بزرگ» نیست. موفقیت رفراندوم استقلال می‌توانست باعث تهییج منطقه‌گرایان ولز و ایرلند شمالی( و مناطق دیگر) بشود، اما نتیجه نهایتاً محدود به اسکاتلند باقی می‌ماند. در کاتالونیا این وضعیت برقرار نیست. در همسایگی کاتالونیا، کاتالونیای شمالی( در فرانسه)، کشور آندورا، ایالت سه میلیون نفری والنسیا که حدود دو سوم مردمش با لهجه‌ی والنسیایی کاتالان صحبت می‌کنند و مجمع الجزایر کاتالان زبان بالئاریک قرار دارند. افراطی‌ها از مفهومی به نام «کشورهای کاتالان» صحبت می‌کنند که شامل همه‌ی این مناطق، به اضافه‌ی شهر آلگرو در جزیره‌ی ساردینیای ایتالیا می‌شود. در صورت استقلال کاتالونیا، تمایل به الحاق این مناطق به کاتالونیا هم در میان اهالی این مناطق و هم در بین سیاستمداران کاتالان وجود خواهد داشت. در صورت الحاق جزایر بالئاریک و والنسیا به کاتالونیا، یک چهارم جمعیت فعلی اسپانیا و یک چهارم اقتصادش از دست خواهند رفت.

سیزدهم) طیف سیاسی استقلال‌طلبان:

در هر دو مورد، چپ‌گرایان مدافع استقلال بخش بزرگی از استقلال‌طلبان را تشکیل می‌دهند. در کاتالونیا اما تعداد راست‌گرایان و چپ‌گرایان طرفدار استقلال به یک اندازه است و اصلاً رفراندوم به پیشنهاد رهبر مجموعه‌ی راست‌گرای «همبستگی و اتحاد» برگزار خواهد شد، در حالی که در اسکاتلند خبر خاصی از راست‌گرایان استقلال‌طلب نیست و رهبری، هدایت، برنامه‌ریزی، طرح اولیه، طرح نهایی، همه و همه به دست چپ‌گرایان ملی‌گرا انجام شد. نتیجه این است که کاتالان‌ها هم از زاویه‌ی نگاه چپ و هم از زاویه‌ی نگاه راست، استدلال‌ها و تبلیغات و ریشه‌های فعالیت زیادی دارند، اما در اسکاتلند عملاً راست‌گرایان حضور فعالی نداشتند.

چهاردهم) سابقه‌ی سرکوب اخیر:

از مرگ فرانکو هنوز چهل سال نمی‌گذرد. چهره‌های اصلی سیاست در کاتالونیا طعم استبداد اسپانیا را چشیده‌اند و اعدام‌ها و سرکوب‌ها یادشان هست و روایت‌ها را سینه به سینه نقل کرده‌اند. سیاستمداران جوان‌تر هم اگر چه از فرانکو خاطره‌ای ندارند، اما در دوران گذار از فرانکو به شبه دموکراسی امروز اسپانیا زندگی کرده‌اند و خاطره‌ی مشکلات دوران گذار برایشان زنده است. فرانکو مرده است اما فرانکیسم و روح فرانکو همچنان در زندگی روزمره‌ی اسپانیا زنده است. این در حالی است که از استبداد انگلیسی در اسکاتلند مدت‌ها می‌گذرد و دیگر کسی نیست که بتواند از اعدام رهبران محلی به دست استبداد حرف بزند.

*عنوان، ترجمه‌ی یکی از شعارهای ملی‌گرایان کاتالونیاست.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s